Tregu i letrave me vlere vazhdon te mbetet i cunguar, duke i krijuar pak hapesire qeverise qe te luaje ne nje liberalizim te plote. Gati 40 per qind e borxhit qe merr qeveria garantohet nga Banka e Shqiperise dhe "Raiffeisen Bank", ndersa pjesa tjeter i takon bankave te tjera, institucioneve jobankare, si dhe individeve te thjeshte. Keta te fundit zoterojne nje prezence te vogel ne treg, e kushtezuar edhe nga kerkesa e dy bankave te medha. Gazeta zbulon nje pjese te veprimeve financiare qe kryen qeveria ne drejtim te marrjes se kredise nga tregu i brendshem, duke vene re se perqendrimi i tij vetem ne dy-tri banka po i kushton qeverise me shume se sa po te ishte tregu i liberalizuar. Ministria e Financave, ne raportin zyrtar mbi gjendjen e borxhit per vitin 2008, nenvizon se per kete vit, financimi i deficitit buxhetor eshte bere teresisht me instrumente tregu afatgjate, ndersa ka vazhduar ulja e emetimit te bonove te thesarit, interesat e te cilave kane prekur majat (mbi 8.20 per qind ne vit). Vetem gjate kesaj periudhe, qeveria ka marre hua nga bankat rreth 22 miliarde leke, duke perdorur obligacionet me afat 5 dhe 7-vjeçar, ndersa perdorimi i bonove te thesarit ka pesuar ulje me rreth 8 miliarde leke. Norma e interesit per bonot e thesarit caktohet nga raporti oferte-kerkese i tregut te brendshem te kredise, pra konkretisht midis aktoreve kryesore ne treg. Sipas Ministrise se Financave "gjate nente muajve te ketij viti ka vazhduar tendenca pozitive e rritjes se numrit te pjesemarresve ne tregun primar te letrave me vlere te qeverise, duke sjelle nje diversifikim te portofolit nga pikepamja e mbajtesve te tij. Konkretisht, vihet re nje tendence ne rritje e peshes se institucioneve jobankare, ndersa mbetet relativisht e pandryshuar pesha e mbajtesve te tjere, pra te individeve".

Interesat

Qeveria, perveçse duhet te shlyeje gradualisht borxhin e akumuluar nder vite, ne planin e saj ka edhe pagimin e interesave. Konkretisht, per vitin 2009 jane parashikuar rreth 32 miliarde leke pagesa per interesat e kredive qe jane marre ne tregun vendas, i cili kontrollohet ne 40 per qind te tij vetem nga dy banka. "Per borxhin e brendshem ka nje gjendje ne rritje te shpenzimeve per interesa, si rezultat i ndryshimit ne rritje te normes se interesit te bonove te thesarit dhe te obligacioneve te qeverise, si edhe i rritjes se peshes qe zene instrumentet afatgjate ne stokun e borxhit", sqaron ministria. Ne kete shume eshte perfshire edhe pagesa e fondit te garancise per eksporte ne masen 200 milione leke. Per tregun e jashtem, shuma per shlyerjen e interesave shkon diku te 4.6 miliarde leke. Edhe pse shuma duket e vogel ne krahasim me interesat e tregut te brendshem, Ministria e Financave sqaron se, shpenzimet per kete ze parashikohen me rritje, e cila vjen si pasoje e tendences ne rritje te interesit variabel, ecurise me ritme te shpejta gjate vitit 2008 te disbursimeve te kredive qe financojne sektorin e transportit dhe ate energjetik dhe qe i japin efektet e tyre ne vitin 2009, e kredive te reja te kontraktuara dhe te ratifikuara apo qe jane ne proces ratifikimi dhe qe i fillojne efektet e tyre ne buxhet ne vitin 2009. Megjithate, i gjithe borxhi i shtetit shqiptar ndaj institucioneve te ndryshme dhe qeverive te huaja eshte rreth 580 miliarde leke, ose rreth 54 per qind e Prodhimit te Brendshem Bruto, kur ne fakt niveli i sugjeruar nga BE-ja dhe FMN-ja duhet te jete poshte 50 perqindeshit.



2006 2007 2008
Stoku i Borxhit te Brendshem 348.935 369,536 388,771
Stoku i Borxhit te Jashtem 145,649 147,472 197,291
Stoku i Borxhit te Jashtem ne EUR (milione) 1,176.01 1,210.97 1,591.06
Kursi i kembimit Leke/EUR 123.85 121.78 124
GDP 899,700 979,000 1,078,000
Stoku i Borxhi te Brendshem / GDP 38.78 37.75 36.06
Stoku i Borxhi te Jashtem / GDP 16.20 15.06 18.30
Stoku i Borxhit gjithsej 494,584 517,008 586,062
Stoku i Borxhit gjithsej / GDP 54.97 52.81 54.37




Mbajtesit e borxhit ne %
(Çmim blerjeje)
2006 2007 2008
(30.09.2008)

Banka e Shqiperise 18.84 17.71 16.06
"Raiffeisen Bank" 37.18 33.71 33.84
Bankat e tjera 31.78 35.19 34.25
Jo banka 1.93 1.84 2.22
Individe e te tjere 6.77 7.34 7.61
Rivleresimi i valutes 3.49 4.20 6.02




Borxhet e komunizmit


1.6 miliarde leke per Rusine dhe ish-Jugosllavine

Per borxhin e trasheguar qe do te riskedulohet, ne buxhetin e vitit 2009 jane parashikuar shpenzime ne shumen e 1.6 miliarde lekeve. Sipas Ministrise se Financave, parashikohet qe te perfundohen marreveshjet e riskedulimit me ish-Jugosllavine e Rusine, per te cilat eshte planifikuar te paguhet kjo shume. Megjithate, kjo shume duhet te kishte qene me e vogel, por gjate vitit 2008, qeveria nuk ka mundur te firmose marreveshjet reciproke te riskedulimit te borxhit. Burime zyrtare nga Ministria e Financave sqarojne se, ndryshimet ne nivelin e principalit kane ardhur si rezultat i mosrealizimit te nenshkrimit te marreveshjeve te riskedulimit te borxhit te vjeter te trasheguar me vendet e ish-Jugosllavise, me Rusine, kompanite belge, suedeze, angleze etj., te cilat ishin planifikuar per vitin 2008.



Shpenzimet

Pjesa me e madhe per tatimet dhe doganat. Per 2008, fondi ishte 1.5 milione USD

Buxheti 2009, 1 milion USD makina per zyrtaret



Ministria e Financave nuk i ka rezistuar presionit te vazhdueshem nga institucione te ndryshme per te kryer shpenzime ne blerje autoveturash. Ndryshe nga ky vit, 2009 parashikon pakesim te fondeve per blerje automjetesh, i cili shkon ne total rreth 1 milion dollare. Si gjithnje, Kuvendi i Shqiperise mbetet ne radhe te pare kur behet fjale per te blere autovetura, kjo edhe per faktin se deputetet duhet te pajisjen patjeter me nje te tille. Ne fakt, per kete vit, Kuvendit i kishte deshtuar disa here tenderi per te blere rreth 20 makina tip fuoristrade. Per vitin qe vjen, fondi per kete shpenzim eshte parashikuar ne masen e rreth 220 mije dollareve. Institucionet e fiskut, pra doganat dhe tatimet do te marrin nga buxheti i shtetit rreth 500 mije dollare, me synim rritjen e numrit te automjeteve, duke synuar perforcimin e kontrolleve ne terren. Edhe Ministria e Financave nuk mbetet pas. Pasi mori per 2008-en rreth 130 mije dollare, per 2009-en fondi per blerje autoveturash do te jete rreth 150 mije dollare. Ministria e Jashtme dhe Prokuroria e Pergjithshme kane marre secila nga 82 mije dollare, te miratuar nga qeveria ne buxhetin 2009.

Ne listen e institucioneve qe do te shpenzojne per blerjen e mjeteve te transportit nuk mungon as Ministria e Mbrojtjes, por ndryshe nga te tjerat, kerkesa e saj eshte per "mjete transporti speciale". Fondi i parashikuar ne buxhet eshte 3.3 milione dollare, i cili sherben per blerje mjetesh transporti per Forcat e Armatosura. Shuma e larte lidhet edhe me angazhimet e Shqiperise per t‘u anetaresuar ne NATO.

Per vitin 2008, ne total, llogaritet se rreth 1.5 milione dollare mendohet te shpenzohen per blerjen e autoveturave. Ne listen e gjate te institucioneve qe kane shprehur interes per blerje makinash, vendin e pare e mban Kuvendi i Shqiperise me afro 500 mije dollare. Por burime nga Ministria e Financave pohojne per gazeten se, nese nuk do t‘i ishte vene fre kerkesave te vazhdueshme te ministrave per makina te reja, shifra 1.5 do te ishte dy here me larte.