Per momentin jetojme ne nje gjendje emergjente: po rrisim nje brez femijesh obeze dhe mbipeshe, qe padashur e pa kujtuar, kur te rriten, pesha e tyre trupore nuk do te ndryshoje, por do mbetet ne keto permasa, duke shtuar edhe me shume rreziqet qe sjell kjo anomali. Alarmi i fundit vjen nga kongresi kombetar, "Ushqimi dhe Metabolizmi i Femijeve", i mbajtur se fundmi ne Verona. Perveç shqetesimeve, kongresi ka zbuluar dhe nje detaj shume te rendesishem per shendetin e te vegjelve: nese i bindim ata te konsumojne rregullisht mengjesin, atehere jemi ne rrugen e duhur dhe mund ta parandalojme rrezikun qe ne te ardhme te mos behen obeze.


Mengjesi

Kete e kane pohuar ekspertet e Shoqerise se Obezitetit, te cilet kujtojne shifrat alarmante: nje ne tre femije eshte mbipeshe, ndersa nje ne dhjete eshte obez. Kush eshte obez ne femijeri, ka shume probabilitet qe edhe kur te rritet te mbetet i tille. "Nje studim i fundit per temen ne fjale tregon se konsumimi i rregullt i mengjesit eshte i lidhur ngushte me treguesin e peshen se trupit", shpjegon nje ekspert, i cili eshte sekretar shkencor i kongresit. Me fjale te tjera, pavaresisht nga faktoret e tjere (mosha, seksi, aktiviteti fizik e keshtu me radhe), sa me rregullisht ta konsumoni mengjesin, aq me i vogel eshte rreziku per t‘u shendoshur. Per te gjithe ata qe nuk e dine, mengjesi eshte shume i rendesishem, sepse perveç karbohidrateve, te cilat nevojiten si "karburant" per aktivitetet shkollore, ploteson edhe ushqimet e tjera esenciale, siç eshte kalciumi i qumeshtit. Dita duhet te nise me nje mengjes te shijshem, sepse ai perben 60 per qind te kalorive te dites. Fatkeqesisht, sot ndodh e kunderta. Te gjithe i kushtojne rendesi darkes. Kjo jo per zgjedhje, por per detyrim, sepse eshte darka ajo qe i mbledh te gjithe pjesetaret e familjes ne shtepi. Keshtu, duke konsumuar shume kalori ne darke, eshte e pamundur te kesh oreks mengjesin tjeter. Me ose pa deshire, ky zakon eshte i veshtire per t‘u hequr. Per pasoje, shume femije dalin nga shtepia pa mengjes, duke prishur qe ne oret e para te dites ekuilibrat e te ushqyerit. Ky zakon i ndjek edhe gjate adoleshences.


Rregullat

Shqetesimi i vertete qendron te fakti se femijet dhe adoleshentet e shendoshe, kur te rriten do te kene probleme me shendetin: "Te nje femije, qe i vogel eshte obez, rreziku kardiovaskular eshte i madh, sepse rriten kolesteroli, trigliceridet dhe glicemia; pa llogaritur me pas shqetesimet e vogla me peshen, te cilat shpesh ndikojne ne gjendjen emocionale, vetevleresimin per veten, depresionin", thekson specialisti. "Lajmi i mire eshte se nga dhjami i tepert mund te sherohet çdo lloj moshe. I rendesishem eshte vullneti dhe respektimi i disa rregullave: e para, shume e thjeshte, duhet te matni gjatesine e femijes me moshen. Pavaresisht nga mosha apo seksi, raporti mes moshes dhe gjatesise duhet te jete me i vogel se 0,5. Nese treguesi eshte mbi kete vlere, atehere eshte mire te keshilloheni me pediatrin dhe se bashku te gjeni nje zgjidhje, sepse ekziston mundesia qe femija te perfshihet nga rreziku kardiovaskular". "Urdheresat" per te shmangur shendoshjen jane gjithmone te njejtat dhe kalojne nga nje aktivitet i larte fizik, te dietat e forta: "Regjimi i duhur? Pese vakte ne dite, pese racione ne dite fruta e zarzavate, pak yndyra dhe shume fibra", pergjigjet eksperti. Pra, te gjithe e dime ate qe duhet te bejme, sepse perseritet gjithmone nga te gjithe. E rendesishme eshte te veme ne praktike ato qe na thone specialistet.



Miqte dhe armiqte ne pjaten e femijeve

Ne pjate e ushqimit fshihen pese armiq dhe aleate te shendetit te femijeve, qe jane te vlefshem si per mireqenien e dhembeve e gojes, ashtu edhe per ate te pergjithshmen. "Pese pikat e para jane te vlefshme per te luftuar obezitetin dhe per te zvogeluar rrezikun e kariesit dentar. Pese te tjerat percaktojne ushqimet ideale per dhembet, kockat dhe linjat e trupit".


Ja pese pikat "Jo"


Ulni ne maksimum konsumimin e sheqernave te thjeshta. Ndryshoni zakonet dhe pergjysmoni te ngrenen


Zvogeloni konsumimin e embelsirave: shmangni produktet e fabrikuara dhe u jepni perparesi ushqimeve te bera vete


Mos perdorni lengje te sheqerosura. Ne vend te lengut pini uje. Mos harroni qe femijeve u pelqen uji i gazuar. Pranohet edhe nese eshte i konservuar ne shishe te vogla per femije


Mos konsumoni fruta te thata, sepse kane shume sheqer dhe permbajtje te larte kalorish qe favorizojne obezitetin


Eliminojuni femijeve ushqimin jashte vakteve te caktuara. Brenda 10 minutave te para nga konsumimi i ushqimit, sidomos nese eshte embelsire, pH (pehashi) ulet ndjeshem, duke arritur ne vleren 5 dhe smalti i dhembeve fillon te prishet. Gjithashtu, te ngrenit jashte vakteve sjell nje sasi te madhe kalorish, duke favorizuar obezitetin.




Pese pikat "Po"


Po qumeshtit dhe produkteve te tij, si per shembull djathit. Mjaftojne 100 grame ne dite per t‘i lejuar nje adoleshenti qe te kete nje fizik me te shendetshem


Po zarzavateve dhe frutave. Me mire akoma nese konsumoni shume spinaq te fresket dhe sedano


Po peshkut, karkalecave te detit dhe kallamareve


Po ushqimeve qe permbajne hekur, siç jane fasulet dhe qiqrat


Po frutave, veçanerisht bostanit, pjeprit dhe luleshtrydheve


Sugjerimi i fundit eshte per kopshtet: "Do te ishte mire qe çdo ushqim, qofshin fruta, embelsira apo zarzavate, te ishte i fresket, ne menyre qe femijet te rriten te shendetshem", perfundon pediatri.


detaje


Ushqimi i shendetshem

"Regjimi i duhur? Pese vakte ne dite, pese racione ne dite fruta e zarzavate, pak yndyra dhe shume fibra"


Kujdesi

"Do te ishte mire qe çdo ushqim, qofshin fruta, embelsira apo zarzavate, te ishte i fresket, qe femijet te rriten te shendetshem"


Regjimi i gabuar

Dita duhet te nise me nje mengjes te shijshem, sepse ai perben 60 per qind te kalorive te dites. Fatkeqesisht, sot ndodh e kunderta. Te gjithe i kushtojne rendesi darkes


Luftimi i obezitetit

Pavaresisht nga faktoret e tjere (mosha, seksi, aktiviteti fizik e keshtu me radhe), sa me rregullisht ta konsumoni mengjesin, aq me i vogel eshte rreziku per t‘u shendoshur


Mengjesi

Nese i bindim femijet te konsumojne rregullisht mengjesin, atehere jemi ne rrugen e duhur dhe mund ta parandalojme rrezikun qe ne te ardhme te mos behen obeze


Shendeti i tepert

Kush eshte obez ne femijeri, ka shume probabilitet qe edhe kur te rritet te mbetet i tille


Pasojat

"Te nje femije, qe i vogel eshte obez, rreziku kardiovaskular eshte i madh, sepse rriten kolesteroli, trigliceridet dhe glicemia; pa llogaritur me pas shqetesimet e vogla me peshen, te cilat shpesh ndikojne ne gjendjen emocionale


Raporti mes gjatesise dhe moshes

Pavaresisht nga mosha apo seksi, raporti mes moshes dhe gjatesise duhet te jete me i vogel se 0,5. Nese treguesi eshte mbi kete vlere, atehere eshte mire te keshilloheni me pediatrin


Veset e keqija

Duke konsumuar shume ne darke, eshte e pamundur te kesh oreks mengjesin tjeter. Per pasoje, shume femije dalin nga shtepia pa mengjes, duke prishur qe ne oret e para te dites ekuilibrat e te ushqyerit