Shkrimtari portugez dhe cmimi Nobel José Saramago nderroi jete ne moshen 88-vjecare ne shtepine e tij ne Ishujt Kanari, ku jetonte pas largimit nga atdheu me 1992.
Vuajti nga leucemia dhe prane pati te shoqen, Pilar del Rio. Poet, romancier, gazetar, eshte i vetmi autor portugez i vleresuar me cmimin me te larte nderkombetar per te letersine.
Per shkak te bindjeve ateiste shprehur edhe ne letersine e tij, Saramago pati probleme me qeverine portugeze e cila pengoi prezantimin e romanit Ungjilli sipas Krishtit per Çmimin Evropian ne Letersi. Per kete arsye ai u largua nga Portugalia dhe akuzoi per censure qeverine. Ai ka qene gjithnje nje ze antagonist
Saramago u lind Azinhaga, ne Portugali me 1922. Romani i tij i pare ne stil realist, Toka e mekatit doli me 1947. Me 1959 behet anetar i Partise Komuniste e cila gjate regjimit te Salazarit, vepronte ne fshehtesi.
Ne vitet gjashtedhjete behet nje nga kritiket me te forte te vendit tij dhe me 66 boton permbledhjen e pare poetike Vargje te mundshme. Drejton per 12 vjet nje shtepi botuese dhe 1972-73 eshte kurator i suplementit kulturor te Diario de Lisboa.
Pas viteve shtatedhjete shfaqet nje tjeter Saramago (nendrejtor i te perditshmes Diario de Noticias me 75 dhe shkrimtar i lire), i afte per ta cliruar narrativen portugeze nga rrenjet e se kaluares. Kjo eshte nje nga disa arsyet pse ai meritoi me 1998 Çmimin Nobel. Me 1980 botoi Toka me emrin Alentejo per revolten e popullit ne skaj te Portugalise lindore.
Suksesi i tij i pare i madh ishte botimi me 1982 i romanit Memoriali i kuvendit, pasuar nga Viti i vdekjes se Ricardo Reis.
Ne vitet 90, fale Nobelit fitoi famen nderkombetare dhe boton Verberia, Gjithe emrat, Shpella, Burri mashtrues etj. Ka mbeshtetur iberizmin, levizje per bashkimin e Spanjes dhe Portugalise, vende te gadishulli iberik te cilit i kushton romanin Trageti prej guri.
Eshte akuzuar per antisemitizem me opinionet qe ka shprehur per konfliktin ne Lindjen e Mesme, ndersa per romanet Memoriali dhe sidomos per Ungjilli sipas Krishtit dhe dramen Jeta e dyte e Franceskut te Asizit ka ngjallur zemerimin e Selise se Shenjte.
Elsa Demo
Qëkurse Kosova u bë e pavarur, qeveritë futën në axhenda edhe muajin e kulturës Shqipëri-Kosovë. Aktivitetet, kryesisht nga artet skenike, ndodhin gjatë një muaji të papërcaktuar i cili zhvendoset nga pranvera në dimër. Sepse i administruar nga institucionet shtetërore dhe i drejtuar nga politika, muaji i kulturës mbarëkombëtare ka krijuar varësi të squllët nga ndryshimet që pësojnë kabinetet qeveritare të të dy vendeve, ndryshim që ndodh dramatikisht...
