Konstitucionalisti Omari thekson se aplikimi i votimit te hapur behet per te pasur nen kontroll pushtetin gjyqesor dhe per te kushtezuar lirine e deputeteve Rregullat e lojes nuk mund te ndryshohen pasi ka filluar

TIRANE- Konstitucionalisti Luan Omari thekson se ndryshimi ne Rregulloren e Kuvendit nga mazhoranca per te aplikuar votimin e hapur ndaj dekreteve te propozuara nga Presidenti i Republikes per postet e Gjykates se Larte dhe asaj Kushtetuese behet me qellimin e vetem qe pushteti ekzekutiv te kete nen kontroll keto dy organe ne vecanti dhe pushtetin gjyqesor ne pergjithesi.

Ne nje interviste per gazeten Shekulli, Omari specifikon se justifikimi i shumices ne pushtet, se nepermjet votimit te hapur do te garantoje transparencen e procesit te votimit te kandidaturave nuk qendron, pasi sipas tij pas motivit te transparences fshihet synimi ekzekutivit per te pasur nen kontroll gjykatat.

Argumenti tjeter qe jep konstitucionalisti Omari eshte edhe fakti qe lidhet me periudhen e ndryshimit te rregullores se Kuvendit. Sipas tij, aplikimi i votimit te hapur ndaj kandidaturave te kreut te shtetit per Gjykaten e Larte dhe ate Kushtetuese, nuk mund te behet ne nje kohe qe procesi i dekretimit te tyre nga Presidenti ka kohe qe ka filluar.

Omari shton se aplikimi i votimit te hapur e ndrydh lirine e mendimit dhe veprimit te deputetit, ndryshe nga votimi i fshehte qe i jep me shume hapesire veprimi dhe mendimi gjate procesit te votimit.

Z. Omari, nen optiken e konstitucionalistit, si e gjykoni ndryshimin e rregullores se Kuvendit, nga mazhoranca per te aplikuar votimin e hapur ne miratimin e dekreteve te Presidentit per Gjykaten e Larte dhe ate Kushtetuese ne nje kohe kur dekretimi i ketyre kandidateve ka kohe qe ka filluar nga Presidenti?

Dihet se deri me sot, se votimi ne Parlament i kandidaturave per funksione shteterore te vecanta duke perfshire edhe Gjykaten e Larte dhe ate Kushtetuese ka qene votim i fshehte.

Ndryshimi qe eshte bere ne rregulloren e Kuvendit vetem me votat e mazhorances eshte votuar nga kjo e fundit me nevojen per nje proces transparent, dhe per te evituar eventualisht qe votimi i fshehte te mbuloje lidhjet qe mund te kete nje deputet me nje kandidat qe synon nje post te tille. Tani duhet pare si eshte rregulluar ligjerisht kjo ceshtje dhe ne Shqiperi dhe ne vende te ndryshme.

Tani Kushtetuta e ketyre vendeve, perfshire edhe ate shqiptare vuajne nga mungesa e transparences, sepse parashikojne qe kandidaturat te zgjidhen me votim te fshehte, sigurisht jo. Por, kjo synon, e para qe deputeti te jete i lire, ne baze te parimit qe ai nuk ka nje mandat detyrues, te jete i lire kur jep voten e tij ne Parlament. Vertet Kushtetuta nuk thote gje per votimin por rregullorja e parashikon qarte.

Si mendoni cila eshte arsyeja qe mazhoranca ndryshoi rregulloren pikerisht gjate periudhes se propozimit dhe votimit te kandidaturave te dekretuar nga Presidenti per Gjykaten e Larte?

Nga kjo qe them, nuk eshte motivi i transparences, sepse po te jete transparenca, atehere do te duhet ndryshuar edhe rregullorja e Kuvendit qe parashikon qe kryetari i Kuvendit te zgjidhet me votim te fshehte, kurse kjo behet vetem per gjyqtaret ne Gjykaten e Larte dhe ate Kushtetuese.

Perse behet kjo ne kete moment te caktuar?

Ketu mendoj se nuk eshte ceshtje transparence dhe vendosja gjoja e transparences mbulon synime te tjera.

Pse behet pikerisht tani ky ndryshim dhe cilat mendoni se jane keto synime qe fshihen pas ndryshimit te Rregullores se Kuvendit ?

Kjo mazhorance eshte ne fuqi qe nga viti 2005,(perfshire edhe mandatin aktual), pse gjate ketyre viteve nuk ka propozuar nje ndryshim te tille, ndersa e ka bere tani, ne pragun e ndryshimit te perberjes se Gjykates Kushtetuese dhe Gjykates se Larte. Kjo tregon se keto ndryshime behen per te pasur nen kontroll voten e deputeteve.

Argumenti qe votimi i fshehte mund te mbuloje lidhjet eventuale te nje deputeti me nje kandidat, qe synon te marre postin e gjyqtarit te Kushtetues dhe te Larte, per mua nuk qendron, sepse vota e nje deputeti mund te mos kete fare lidhje ne marredheniet e tij personale me kete kandidat.

Thjesht shpreh opinionin qe deputeti ka per kandidatin, nese ky i fundit eshte ose jo i pershtatshem per postin ne te cilin aspiron. Perderisa deputeti nuk ka mandat detyrues, ai nuk eshte as i lidhur me vendimin qe mund te kete marre grupi parlamentar sepse ky nuk eshte vendim politik, pasi deputeti ka nje linje individuale te vetem per te shprehur mendimin e tij. Ne kete rast, votimi i fshehte, deputetit i jep me shume liri mendimi dhe veprimi. Votimi i hapur mund te ndrydhe mendimin e vertete te deputetit.

A eshte kjo nje e perpjekje e mazhorances ne teresi dhe e pushtetit ekzekutiv ne vecanti per te pasur ne kontroll pushtetin gjyqesor, konkretisht Gjykaten e Larte dhe ate Kushtetuese?

Une kam bindjen se prapa motivit te transparences fshihet synimi i vertete i ekzekutivit per te pasur nen kontroll keto dy organizma te rendesishme, Gjykaten e Larte dhe sidomos Gjykaten Kushtetuese, e cila eshte nje organ dhe institucion qe merr vendime qe jane jetike per zhvillimin e vendit dhe ka fuqine qe te anuloje ligje, te cilat ajo qe i quan antikushtetuese ose te pakten nene te vecanta te nje ligji. Çdo ekzekutiv nuk e ka shume qejf Gjykaten Kushtetuese sepse zakonisht Gjykata Kushtetuese vepron kunder ekzekutivit.

Mazhoranca i nderton ligjet me propozim te ekzekutivit. Keshtu qe cdo mazhorance e ka kete prirje, vecanerisht mazhoranca e tanishme per fat te keq, kete prirje e ka shume te theksuar.

Tjeter argument qe flet kunder ndryshimi te Rregullores, eshte qe zakonisht rregullat e lojes nuk ndryshojne kur loja ka filluar. Duhet thene qe procedura per zgjedhjen e anetareve te rinj ka disa muaj qe ka filluar. Ka filluar qekurse ata kane bere aplikimin.

Madje kur presidenti ka nxjerre dekretin per disa prej tyre. Kjo nuk eshte normale sepse ekziston nje parim universal, qe kur fillon loja, fillon e mbaron me rregullat qe jane ne fuqi, rregullat nuk ndryshohen gjate lojes. Ato mund te ndryshohen vetem para ose pas lojes.

Nje tjeter ligj qe eshte miratuar vetem me votat e mazhorances eshte edhe ligji antimafia, i cili eshte duke u shqyrtuar nga Gjykata Kushtetuese per lenien ne fuqi ose shfuqizimin e tij.

Nderkohe Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka shfaqur shqetesimin e tij se aplikimi i ketij ligji ne formen sesi eshte hartuar sjell pasoja te renda e te pariparueshme per interesat e shtetasve, cenon te drejten e prones, te drejten per kompensim.

Si e konsideroni kete ligj kur ai parashikon sekuestrimin pasurive te personave bazuar ne indicie e jo ne prova?

Une mendoj se ligji antimafia ne parim eshte i nevojshem sepse krimi i organizuar prapa te cilit fshihen lidhje mafioze eshte i pranishem.

Eshte vene ne dukje gjithashtu qe Shqiperia eshte nje vend korrupsioni qe eshte verejtur edhe nga organizmat nderkombetare. Padyshim eshte e drejta e Kuvendit qe te miratoje ligje qe luftojne krimin e organizuar dhe marrin masa kunder elementeve mafioze.

Por, une jam dakord me kerkesen qe ka parashtruar Komiteti i Helsinkit sepse ky ligj ndonese niset nga nje qellim i mire ka disa nene qe bien ndesh me Kushtetuten dhe me Konventen Evropiane te te Drejtave te Njeriut.

Ne kerkesen e Komitetit te Helsinkit vihen re disa fakte qe flasin per antikushtetueshmerine e disa neneve te ketij ligji. Fakti qe shkelet prezumimi i pafajesise ose i nje dyshimi te arsyeshem sepse jo ne baze te provave por ne baze te disa indiceve, personit i hiqet pasuria.

Ky eshte nje cenim i rende. Njekohesisht eshte cenim i rende fakti qe kjo pasuri mund te sekuestrohet edhe ne rastet kur personi ka marre nje vendim pafajesie nga gjykata. Kjo bie ndesh me te tjera parime te rendesishme te Kushtetutes dhe procedures penale.