Gruaja qe beri revolucion ne baletin gjerman dhe te Evropes se pas Luftes se Dyte Boterore. Balerinet e saj nuk jane trupa te perkryer dhe modele te shkathet dhe te zote ne teknike: jane njerez qe duan te shprehin diçka personale. Prandaj, "aktoret" e Pines nuk njohin moshe, as peshe trupore

Pesembedhjete dite perpara, 68-vjeçarja ishte ne skene. Pese dite perpara ishte diagnostikuar me kancer. Dje, Pina Bausch, gruaja me me influence ne historine e baletit pas Luftes se Dyte Boterore, vdiq.

Ka mbi 30 vjet qe kete artiste gjermane e prezantojne si novatorja e danc-teatrit ne Evrope, qysh kur me 1973-shin do te ishte drejtoreshe artistike e Tanztheater Wuppertal, ne Gjermani.

Ata qe kane pare qofte edhe filmin "Fol me te" (2001) te Pedro Almodovarit (ne vitin 1982, Fellini e perfshin tek filmi "Dhe anija niset"), kane pare ne prologun e tij Pina Bausch-in.

Nje grua me trup eshtak, e veshur me kemishe qe i flladitet ne lekuren e holle te vijezuar nga damare qe pulsojne energji, ndersa ai trup aq i brishte rrezohet dhe ngrihet, perplaset si zog i plagosur pas murit dhe kthehet, rrezohet prape dhe prape ngrihet si nje i pushkatuar pas murit qe nuk ka vdekur dhe kthehet ne boten qe i perkiste, i varur nga pervojat e njohura, domethene i humbur ne liri.

Burrat thone se kane qare kur kane pare per here te pare Pina Bausch-in, "Cafe Müller"-in (1978) e saj dhe ashtu te qarash vetem ne varrime vijne.

Nje nder ta, dramaturgu britanik, Neil Bartlett, do te shkruante disa vite perpara ne "The Guardian", pershtypjet per Pina Bausch-in ne Londren e fillimit te viteve tetedhjete, kur kultura kishte pesuar rrudhje: "Nuk ka ne kohen e sotme teater aq brutal apo aq elegant sa ai i Bausch-it, femra me te shkelqyera se te sajat nuk ka, as burra me te embel se te sajte, jo, as levizje, goditje, veshtrime apo prekje qe te jene me te verteta se kaq."
Ndoshta tek ky perceptim e ka origjinen shprehja e njohur e koreografes se nuk i intereson menyra se si njerezit levizin, por ajo çka i shtyn te levizin.

E lindur ne Solingen, ne Gjermani, me 1940-en, Pina Bausch-i nisi studimet per balet ne moshen 15-vjeçare ne shkollen e Folkwang ne Esen, ku nje nder mesuesit e saj me me emer ishte koreografi ekspresionist, Kurt Jooss. Shkon ne Nju Jork me 1960-en per studime ne Juilliard School. Pak me vone do te behet pjese e kompanise se baletit te Metropolitan Opera dhe punon gjithashtu me Paul Taylor.

Ajo ka thene se dy vitet e saj ne Nju Jork influencuan shume ne vitet e para te karrieres se saj.
Me 1962-shin, Bausch kthehet ne shtepi dhe behet soliste ne Folkwang Ballett te reformuar tashme.

Aty punon serish me Kurt Jooss, dhe me Hans Zülig, ne veçanti me Jean Cébron. Karriera e saj koreografike nis me 1968-en, me "Fragmente" me muzike te Bela Bartok, dhe me "Ne eren e kohes", me te cilin fiton Çmimin e Pare ne konkursin nderkombetar te koreografise ne Keln.

Ne vitet 1969-'73 eshte drejtoreshe artistike e kompanise, por pa hequr dore aspak nga kercimi dhe koreografia. Po ate vit, asaj do t'i propozohej drejtimi i Wuppertal Opera Ballet, dhe Bausch-i pranoi me kushtin qe te merrte me vete kercimtaret nga Folkwang-Tanzstudio. Pak pas ardhjes se saj, kompania merr emrin Wuppertaler Tanztheater, dhe pak me vone quhet Tanztheater Wuppertal Pina Bausch.

Qellimi? Te perterinte baletin modern te Gjermanise se pasluftes, i cili i kishte rrenjet tek Ausdrucktanz ose tek "kercimi i gjalle": tek levizjet e perditshmerise per te shprehur pervoja individuale, stil qe ishte bere i njohur ne vitet '20-te te shekullit te kaluar. Por, per shkak te asaj qe ndodhi me Gjermanine naziste, ky balet modern do ta humbiste vrullin e tij.

Nje nga krijuesit e tij te shpetuar atehere kur Gjermania me gjithe balet u izolua, ishte edhe mesuesi i Pines, Kurt Jooss, i cili e perteriu ne vitet pesedhjete ne Folkwang School. Ne vitet shtatedhjete do te ndodhte nje fare rebelimi i kercimtareve te rinj, te cilet iu rikthyen ekspresionizmit te "kercimit te gjalle", por duke kombinuar ne te elemente te arteve te tjere.

Ne kete kohe nis te perdoret termi danc-teater, i cili dallonte krijimet e ketyre koreografeve. Prej tyre doli dhe u shkeput ndjeshem Pina Bausch. Megjithese e prire ne kete drejtim, ajo eksperimenton vazhdimisht. Veprat e saj te viteve tetedhjete fokusohen tek frika nga dhuna dhe katastrofat.

Ajo ka krijuar nje sere veprash e frymezuar nga vendet e kerkimit artistik me kompanine e saj. Permenden: "Vetem ti" ne Los Anxheles, "Fshiresi i xhamave" Hong Kong, "Masurca Fogo", Lisbone, "Viktor" Rome, "Palermo, Palermo", "Nje tragjedi" Vjene etj.

Per te, koreografia, skena, hapesira, koha, muzika, e folura, kostumet dhe figurat, te gjitha te marra se bashku, ndihmojne per te komunikuar diçka qe levizjet vetem dhe vetem fjalet nuk mund ta bejne.

Ajo eshte shprehur se shumica e veprave te saj lidhen me kerkimin e dashurise dhe miqesise, dhe marredhenieve sidomos ndermjet femres dhe mashkullit, me gjithe tensionet dhe veshtiresite mes tyre.

Ajo ishte per ate qe publiku duhet te ndjeje ankthin, zemerimin, vetmine, pamundesine njerezore qe luhet dhe kercehet ne skene. Prandaj thoshte: "Veprat e mia rriten nga brenda jashte".