Te dielen e 2 korrikut te vitit 1961, Ernest Hemingway (1899-1961), kreu vetevrasje: qelloi koken me arme. Autori i "Dhe dielli lind", "Per ke bien kambanat", "Plaku dhe deti" etj., ndodhej ne shtepine e tij ne Kei Uest.
Vetevrasja e shkrimtarit amerikan, e ketij klasiku dhe nobelisti te shekullit te njezete, vazhdon te diskutohet sot e kesaj dite. Me 22 te ketij muaji eshte 110-vjetori i lindjes se tij.

Duke kerkuar rrenjet e ketij akti, gjithnje merret e rimerret ne diskutim origjina e tij "biologjike", lidhja e gjakut. Keshtu, ne kater breza te familjes Heminguej, kane ndodhur kater vetevrasje: i ati i shkrimtarit, Klarensi; nje moter nga babai, Ursula; vellai i tij i vetem, Leicester dhe e mbesa, Margo, nje yll kinemaje e vetevrare me 1996-en.

I vellai, Leicester, kishte bere dikur nje interpretim heroik: "Ashtu si nje samuraj i fyer prej fjales apo gjestit te dikujt, Ernesti ndjeu se trupi e tij e kishte tradhtuar." Ne gjueti me te vellane e madh, e kishte degjuar Ernestin te thoshte se ai u jepte kafsheve qe gjuante "dhuraten e vdekjes", dhe Leicester beson qe Heminguej zgjodhi per veten te njejten gje. Vellai i vetem i shkrimtarit vrau veten me arme me 1982-shin.

Nga bije, niper dhe mbesa te lindur nga martesat me kater gra qe pati ne harkun e dyzet viteve, gra pak me te medha se ai ne moshe, ne kohe te ndryshme kane ardhur deshmi e rrefime ne vepra autobiografike per marredheniet prinderore, per demin qe kane shkaktuar tek Heminguejte, alkooli dhe lufta per mposhtur vetevrasjen.

I fundmi i femijeve te Heminguejt, Patriku, do te vazhdonte te mbante gjalle kujtimin e te atit dhe te sherbente ne bordin e "Fondacionit Hemingway" te Oak Park, ne Ilinois, aty ku shkrimtari u lind me 22 korrik 1899.

Po ashtu, edhe grate e tij kane vdekur. Gruaja e tij e trete, Martha Gellhorn, vdiq me 1998-en.
Perballjen me opinionin publik per vetevrasjen e shkrimtarit do ta kishte gruaja e tij, Meri (dikur Mary Welch). Me 3 korrik 1961, nje dite me pas, disa gazeta botonin deklaraten e saj: "Po pastronte armen."

Por, me vone do te pohonte se bashkeshorti i saj ishte menderisht i semure dhe gjendja e tij para se te kryente aktin, ishte keqesuar. Ketij pohimi do t'i meshohej perhere e me shume, si per te theksuar mitin e nje shkrimtari te madh, por qe menderisht nuk ishte si te tjeret, shkurt, i madh dhe i marre.

Keshtu, para se te kryente vetevrasje, Ernest Heminguej kishte pak dite qe kishte lene kliniken, psikiatrine, trajtimin intensiv me elektroshok.

Kishte gati njezete vjet qe kusuret e fames po ecnin mbi te. Para se te binte ne kete gjendje, kishte shkruar pothuajse gjithe librat e tij me te rendesishem. E kishin quajtur perfaqesues te "brezit te humbur", por sigurisht ai vete si shkrimtar nuk do ta ndjente veten krejtesisht te "brezit te humbur".

Ai do te shkruante "Lamtumire arme" me 1929-en, duke trajtuar nje pjese autobiografike nga Lufta e Pare Boterore. Ishte reporter neper Evrope, e njihnin kudo qe shkonte, mi i legjendave te gjalla te epokes se shkrimtareve dhe mendjeve te ndritura si Ezra Pound, Gertrude Stein, Sylvia Beach, James Joyce, Max Eastman, apo piktoreve si Miro dhe Pikaso.

Ne vitet '30-'40, do te mbulonte si korrespondent Luften Civile te Spanjes; ishte nje model per shkrimtaret e rinj, te cilet mundoheshin te imitonin stilin e jetes se tij dhe vete letersine, prozen e tij te rralle. Kishte shkruar "very short story" dhe romane e vepra qe lexohen sot e gjithe diten: "Vdekje pasdite" (1932), "Te kesh a te mos kesh" (1937), "Per ke bien kambanat" (1940), "Plaku dhe deti" (fitues i çmimit "Pulitzer", me 1953-shin). Nje vit me pas, me 1954-en, do te fitonte çmimin "Nobel".

Ai kishte qene gjithe jetes gjahtar, peshkatar, i dashuruar, i martuar, la trashegimtare. E pra, e gezoi jeten me gjithe ngjyrat e saj. Ketu, ne kete pike, te gjithe ata qe duan t'i shkojne deri ne fund interpretimit te motiveve te vetevrasjes se Heminguejit, ndalen dhe shtojne: Por, atehere kur nuk mundej ta gezonte me jeten, kur trupi po e tradhtonte dhe dhuntia per te shkruar po ashtu, ai i dha fund jetes. Dhe ky akt i fundit, sikur i ngjan asaj qe Ernesti thoshte per kafshet qe gjuante, se po u bente "dhuraten e vdekjes". Edhe ai po i bente vetes dhuraten e fundit ne jete.