Zedhenesi i OSBE, EschenbƤcher tha dje ne nje interviste ne DW se zgjedhjet e 28 qershorit i plotesuan pjeserisht standardet nderkombetare. Ato shenuan progres ne listat e votuesve dhe identifikimn e tyre, por e drejta e votes se individit u cenua nga votimi familjar.

DW: Zoti EschenbƤcher, ne raportin paraprak qe misioni vezhgues i OSBE/ ODIHR-it publikoi nje dite pas zgjedhjeve parlmentare te 28 qershorit u raportuan nje seri mangesish. A e cenuan ato, ne teresine e tyre, te drejten e votes?

EschenbƤcher: Kur ne bejme vleresime, gjykojme ne baze te procesit zgjedhor si nje i tere. Ka pasur permiresime te qarta p.sh. ka nje liste te verifikuar zgjedhesish apo ka nje proces te identifikimit te votuesve me perdorimin e kartave te identitetit, gje qe perben nje rekomandim te bere prej kohesh nga OSBE, tanime te plotesuar dhe qe eshte mirepritur. Te gjitha keto kane kontribuar per te ulur mundesite e abuzimeve. Nga ana tjeter kane rritur aftesine e votuesve per te marre pjese ne votime. Natyrisht ka edhe aspekte negative, qe i kemi vene ne dukje ne raportin ne fjale. Ka pasur raste te presionit ndaj votuesve, te shfrytezimit te ngjarjeve zyrtare per fushate elektorale, te votimit familjar, qe mund te jete nje argument i kompromentimit te se drejtes per te votuar, per ata qytetare, qe nuk munden te votonin per ate force politike qe deshironin t'i jepnin voten e tyre, sepse dikush tjeter e kishte bere kete.

DW: Zgjedhjet e meparshme parlamentare, ato te korrikut 2005, u vleresuan nga misioni i atehershem vezhgues i OSBE/ ODIHR-it si "zgjedhje qe plotesuan vetem pjeserisht standardet nderkombetare". Ne raport me ato zgjedhje si do t'i cilesoni zgjedhjet e tanishme?

EschenbƤcher: Ne kete moment ndofta eshte e parakohshme te behet ky krahasim, sepse nje element i rendesishem i procesit zgjedhor, numerimi i votave, nuk ka perfunduar ende. Pra, eshte e veshtire ne kete faze te krahasosh keto zgjedhje me ato te meparshmet te vitit 2005. Ajo qe mund te themi eshte se jane hedhur hapa te rendesishme perpara ne perspektiven e zgjedhjeve te ardhshme, hapa qe kane kontribuar ne permiresimn e procesit zgjedhor si nje i tere, por ka nje sere Ƨeshjesh qe duhet te perballohen ne te ardhmen qe Shqiperia, te permbushe plotesisht zotimet qe ajo ka marre si nje vend anetar i OSBE-se.

DW: Cilat jane parimet baze dhe cilat prej tyre Shqiperia nuk arriti t'i respektoje ne zgjedhjet e tanishme parlamentare?

EschenbƤcher: Ka disa parime: zgjedhjet duhet te jene te lira, pjesemarresit ne procesin elektoral duhet te jene te lire te bejne fushate, votuesit duhet te kene mundesine per t'u informuar lirisht per partite politike, media duhet te jete e lire te informoje per fushaten, ne menyre te ndershme. Zgjedhjet duhet t'u sigurojne partive apo kandidateve per deputete mundesi te barabarta per te bere fushate. Ato duhet te jene transparente, qe do te thote, qe votuesve duhet t'u jepet mundesia te shikojne fazat e ndryshme te nxjerrjes se rezultateve perfundimtare. Dhe nese ka probleme apo ankesa ato duhet te shqyrtohen ne menyre qe problemet te zgjidhen. Kjo lidhet me administrimim e zgjedhjeve dhe sistemin gjyqesor, qe ne rast se dalin probleme, ato te adresohen shpejt.

DW: A u plotesuan keto standarde, ne zgjedhjet e pardjeshme te 28 qershorit?

EschenbƤcher: Pjeserisht po. Pati progres ne disa aspekte por ka ende Ƨeshtje shqetesuese si p.sh. ato lidhur me politizimin e organizimit te zgjedhjeve apo marrjen e vendimeve per aspekte teknike te zgjedhjeve ne menyre partiake, me polarizimin ekstrem te fushates nga dy forcat politike kryesore. Dhe te gjitha keto kane sjelle mungesen e besimit te publikut ne procesin elektoral. Pati pak besim mes aktoreve politike ndaj njeri-tjetrit, nga njera ane dhe votuesve dhe sistemit zgjedhor nga ana tjeter. Ƌshte pergjegjesi e partive politike, e aktoreve te tjere ne procesin zgjedhor qe te bashkepunojne per ta kapercyer mosbesimin, per te krijuar besimin mes tyre, besimin e votuesve tek sistemi.

DW: Gjithsesi, si do t'i vleresoni ne pergjithesi keto zgjedhje?

EschenbƤcher: Ngurroj te bej nje vlereim te pergjithshem ne kete faze te procesit. Ƌshte metodologjia jone, parimi yne qe duhet pare gjithe procesi per te arritur ne konkluzione. Dihet tanime sesa te rendesishme jane keto zgjedhje per Shqiperine, te ardhmen e saj, per komunitetin nderkombetar sesi OSBE/ODHIR - i vlereson ato. Sapo procesi zgjedhor te perfundoje, pasi te dalin rezultatet e numerimit te votave do te publikojme nje raport perfundimtar bashke me rekomandime konkrete per autoritetet, partite politike, median, administraten zgjedhore per permiresuar me tej procesin zgjedhor.

Intervistoi: Ani Ruci
Redaktor: Pandeli Pani

************************

TIRANĆ‹- Ne raportin e tyre te pare per zgjedhjet ne Shqiperi, vezhguesit e OSBE-ODIHR kane vleresuar progres te prekshem sa i perket kuadrit ligjor qe u miratua nga dy partite politike kryesore, por kane evidentuar disa probleme. Qe nga hapja me vonese e qendrave te votimit, mungesa e bojes dhe votimi familjar. Nderkohe qe NATO ka deklaruar se nuk jane arritur standardet.

Perfaqesuesi i OSBE-se, Wolfang Grossruck, tha se "dita e zgjedhjeve ishte e qete dhe paqesore pa incidente madhore. Ne pergjithesi vezhguesit e vleresuan procesin pozitiv ne shumicen e qendrave te votimit ku shkuan. Megjithate konstatuan shkelje procedurale, si ai i bojes, votimin familjar dhe hapjen me vonese te qendrave te votimit"- tha ai ne raportin paraprak te OSBE/ODIHR-it. Sipas raportit, mbyllja e qendrave te votimit dhe marrja e materialeve nga to, ne QNV u vleresuan pozitive.
"Ƌshte ende heret per te dhene nje vleresim perfundimtar, pasi numerimi dhe nxjerrja e rezultateve, kyƧe per procesin zgjedhor jane ne proces e siper. Vleresimi perfundimtar do te varet nga niveli i fazave te tjera qe kane mbetur, faza qe ne po i vezhgojme me kujdes"- theksoi ai.

Ai ka deklaruar me tej se ne votimet e kesaj radhe nuk ndodhen problemet per te cilat komuniteti nderkombetar frikesohej dhe vendi po ecen ne rrugen e duhur.
"Shqiperia eshte maturuar, ka bere progres te dukshem, disa nga frikerat nuk u bene realitet, por ka nje sere Ƨeshtjesh qe duhen trajtuar. Megjithate duhet te themi se Shqiperia eshte ne udhen e duhur. Per kete rekomandoj qe ju ta lexoni vete deklaraten me kujdes. Duke pasur parasysh dhunen e se kaluares disa nga gjerat qe ne u jemi referuar mund te jene te vogla per ju, por nuk jane te tilla. Ƈeshtjet qe kemi nxjerre, qofshin madhore apo jo, duhet qe qeveria dhe politikanet t'i zgjidhin, qe te kete progres te metejshem".- tha me tej ai, duke lexuar raportin.

NATO: Zgjedhjet nuk arriten standardet

"Shqiperia ka shenuar arritje, por ka ende shume pune per te bere". Keshtu eshte shprehur sot kryetari i Asamblese parlamentare te NATO-s, Bruce George, gjate prezantimit te raportit te pare per zgjedhjet ne vendin tone. Ai ka kerkuar qe raporti te shihet si keshillues, ndaj paraqiti edhe disa rekomandime qe Shqiperise mund t'i sherbejne per zgjedhjet e ardhshme parlamentare.
Sipas tij, qe nga viti 1991 jane bere reforma te medha, por demokracia eshte ne konsolidim e siper, duke numeruar se vendi ka shume pune per te arritur standarded e BE-se, qeverisjen demokratike, reformat ne gjyqesor, profesionalizmin e mediave, vendosjen e shtetit te se drejtes, te qeverive vendore dhe luften kunder krimit dhe korrupsionit.
Ai theksoi me tej se Shqiperia nuk i arriti standardet e kerkuara ne 28 qershor, por gjithƧka do te varet nga drejtuesit e saj per t'i arritur ato ne zgjedhjet e ardhshme.