Konke e kishes, quhet ajo qe ka dale ne drite keto dite nga ekspedita e nje ekipi te Institutit Arkeologjik. Manastiri i rralle, i ndodhur mbetet jashte axhendave turistike, per shkak te rruges

Ekspedita e veres ne Manastrin e 40 shenjtoreve ne Sarande, nen drejtimin e arkeologut, Skender Muca, perfundoi me daljen ne drite te nje hapesire rrethore, e cila ne gjuhen profesionale quhet konke.

Ky informacion vjen nga Ilir Papa, i Drejtorise Rajonale te Monumenteve te Kultures, Sarande, qe shpjegon se arkeologet ishin ne dijeni te ekzistences se saj. Konka u gjend ne juglindje te hapesires, se Kishes, pjese e Manastirit. Zbulimi eshte me rendesi ne nje kohe kur Manastiri i 40 shenjtoreve, pritet te hyje ne nje faze te re nderhyrjesh, konsolidimesh, zbulimesh dhe investimesh rreth e qark.

Nga erresira ne drite

Katakombet jane pjesa me interesante e Manastirit te 40 shenjtoreve. Por brenda tyre, eshte erresire e plote dhe e frikshme sa te kall daten, nese besohet se shpirtrat e shenjtoreve enden aty.

Projekti parashikon qe ne ato katakombe te futet ndricimi dhe te nderhyhet sidomos ne afreske. Nderkohe, nga jashte, vijojne ekspeditat zbuluese per te bere te mundur nxjerrjen ne drite te asaj c`ka eshte nen germadha dhe per konsolidimin e te gjithe hapesires monumentale.

Per momentin, aty ka nje pamje joshese, por dhe te trazuar, ngase gjithcka eshte e pa forme. Diku germime, diku shembje, diku terrene te lena pas dore, etj. Papa shpjegoi se ne projekt eshte edhe gjelberimi i ambienteve per ta bere sa me te kendshem. Kjo ne te ardhmen.

Vizitat, tek tuk

Manastiri i 40 Shenjtoreve, renditet nder pasurite me te rralla te trashegimise mesjetare te Sarandes. Por nuk perfshihet ne axhendat e vizitave turistike. Rruga gjer aty eshte torture. Quhet rruge, por dhe dhia do i shmangej atyre aneve, me inteligjencen qe mund t`ia imoponoje tmerri per ecur ne nje udhe mbi copa shkembinjsh.

Vec kesaj, e ashtuquajtura udhe, ka nje panoname te ndotur rreth e rrotull, me plehra gjysme te djegura dhe ku ferrave valeviten qese plasmani.

Megjithate, te huajt nuk ngurrojne te ngjiten deri aty nga pasioni dhe kurioziteti. Kjo, sipas Papes, do te thote se 40 Shenjtoret nuk jane harruar. Ata jane aty, sepse dikush do ti shohe! Kreu rajonal i Monumenteve te Kultures, thote se rruga (qe sipas tij, do behet), eshte shkaku kryesor qe monumenti nuk ka vizitueshmeri te rregullt e eshte jashte axhendave.

Mirepo Bashkia, ka ideuar nje projekt me te madh se rruga nje shkallare gjigande me 192 shkalle, qe te ngjitesh aty nga qyteti. Ideja eshte, por nuk ka para. Kjo ben qe shkallarja te ekzistoje vetem virtualisht ne kalendarin e botuar nga Bashkia.

40 shenjtoret mes romakeve, fashisteve dhe komunisteve
Deri me tani nuk vihet ne diskutim versioni qe 40 shenjtoret jane dyzet shpirtra te krishtere, qe u masakruan nga perandori romal Licinus, per shkak te besimit te tyre.

Nga shekulli i 6 pas Krishtit, u ndertua manastiri per nder te tyre. Fati i ketij monumenti, eshte i lidhur ngushte me kohen. Thuhet se ka qene aktiv e i pa cenuar deri ne periudhen e Luftes se Pare Boterore, kur bombardohet nga nje aeroplan italian, qe e shnderron ne germadhe.

Me tej, italianet e Luftes se Dyte Boterore futen ne ambientet e saj nje depozite uji e nje cesme per nevojat e tyre. Ne regjimin komunist aty u ndertua nje bunker dhe vete hapesira monumentale, u morr ne perdorim nga ushtria si pjese e repartit kundra ajror, c`ka solli dhe shfrytezimin e katakombeve me afreske per perdorim ushtarak pseudoerotik.