Publikuar me : 31.01.2012 Ne :
Kuriozitete - 73 Lexime. Origjina : Gazeta Shekulli
Endrit Avdullari
Institucionet ligjore përcaktojnë nëse një vend është i pasur apo i varfër. Mendoni Evropën Lindore dhe atë Perëndimore, Korenë e Jugut dhe atë të Veriut. Të njëjtat kultura dhe njerëz, dallohen vetëm nga rregullat ligjore nën të cilat ndodhet aktiviteti ekonomik.
Studimet janë të qarta, investitorët do të hyjnë vetëm në ato shtete ku garantohet sundimi i ligjit, të drejtat e pronësisë dhe liria ekonomike. Askush nuk do të hyjë në një treg ku çdo veprim është subjekt gjobash dhe konfiskimi, ku vendimet janë arbitrare, gjykatat dhe/ose zyrtarët të korruptuar apo burokratë.
Kombet e varfra janë të tilla sepse institucionet ligjore nuk funksiojnë si duhet për të mbështetur ekonominë e tregut. Taksat e ulëta, amnistitë fiskale dhe subvencionet kanë zero efekt kur mjedisi ekonomik dhe ai politik janë të papërshtatshëm. N.q.s. ligjvënësit janë peng të interesave të ngushta dhe sistemi gjyqësor është i varur nga grupe interesi atëherë reformat janë të pamundura. Megjithatë ka një zgjidhje për këtë që nuk përfshin puçin e shtetit: zonat e lira ekonomike. Tajvani, Meksika, Irlanda, Kina dhe Koreja e Jugut janë vetëm disa nga shtetet që e kanë zbatuar me sukses këtë teknikë.
Shfrytëzuesit e pronave të patundshme kanë aftësi t’a trefishojnë vlerën e një toke në kohë rekord duke e transferuar nga zonë rezidenciale (apo të shkretuar) në zonë tregtare. Shenzhen është një qytet kinez në kufi me Hong-Kongun vlera e të cilat është rritur 18.000 perqind brenda tre viteve! I vetmi shembull i afërt në Shqipëri është mbase komuna e Kasharit me rigjallërimin e jetës së biznesit përgjatë autostradës Tiranë-Durrës.
Disa vende kanë shkuar përtej dhënies së avantazheve në taksa duke aplikuar një paketë ligjesh të vendeve të zhvilluara për një territor të veçantë. Kështu p.sh. Qendra Financiare Ndërkombëtare e Dubait ka deklaruar që në këtë sipërfaqe prej 110 hektarësh zbatohet ligji britanik duke e kthyer këtë qytet në një magnet investimesh të huaja. Honduras gjithashtu ka ndjekur këtë rrugë suksesshëm.
Taksa e sheshtë në Shqipërinë joligjore ndihmon realisht vetëm 5-10 perqind të shqiptarëve. Por n.q.s. ajo do zbatohej vetëm në një qytet të afërt me një port dhe një aeroport (p.sh Lezhë, Laç, Milot apo Fushë-Krujë) dhe të deklarohej se të gjitha konfliktet do zgjidheshin prej njërës nga gjykatat evropiane, kjo do i jepte imazhit të Shqipërisë një shtytje domethënëse në arenën ndërkombëtare dhe zonës avantazhe të pakrahasueshme nga të cilat do mund të përfitonte i gjithë vendi.
Ndërkohë individidët që bëhen shumë të pasur, shumë shpejt (dhe në mënyrë shumë të dyshimtë) duhet të përjashtohen nga taksa e sheshtë dhe të taksohen progresivisht duke kontribuar kështu në mirëqenien e atyre ‘më pak fatlumëve’ që jetojnë nën minimumin (e pashpallur) jetik. Kështu do kishim rritje ekonomike, rend ligjor dhe nuk do linte nevoja për t`a shitur Shqipërinë me një euro (ju kujtohet?) e as të prishet ndonje pasuri natyrore si pylli i Sodës.
