Rriten kredite e keqija ne leke

Publikuar me : 19.08.2011 Ne : Ekonomi dhe Biznes - 87 Lexime. Origjina : Gazeta Shekulli

Emirjon Senja

Kreditë në euro janë më të shëndetshme se ato në lek. Të paktën kjo është ajo që pasqyrohet në regjistrat e kredive, ku fenomeni i mos shlyerjes së kësteve duket se po zgjerohet më tepër drejt kredive në lekë. Treguesit kanë dalë në pah nga mbikëqyrja që Banka e Shqipërisë ka bërë në të dhënat e bankave të nivelit të dytë, të cilat kanë konfirmuar një rritje me ritme më të larta të kredive me probleme në monedhën kombëtare krahasuar me ato në valutë.

“Portofoli i kredive në lekë, ka pasur një rritje më të madhe të kredive me probleme përgjatë vitit, nga 10.1 për qind në 14.4 për qind, ndërsa treguesi i kredive me probleme të portofolit të kredive në valutë ka arritur nivelin 13.8 për qind kundrejt 10.6 për qind”, – thekson Banka e Shqipërisë.

Në këto kushte, duket se e “keqja” e ekonomisë në përgjithësi, por edhe bankave nuk i ka ardhur gjithnjë nga jashtë, siç është përfolur rëndom deri më tani. Bizneset, por edhe individët kanë qenë më shumë të tërhequr nga kredia në euro deri gjatë muaj më parë, ndikuar edhe nga normat e interesit, por edhe prirja e bankave për të kredituar në këtë monedhë. Gjatë gjysmës së dytë të 2010 e në vazhdim, portofoli i kredisë në lekë njohu zgjerim më të madh krahasuar me euron.

Duke qenë se bizneset konsiderohen edhe si kredimarrës më të mëdhenj në euro, ndërsa individët janë më shumë të orientuar nga leku, duket se “sëmundja” e kredive me probleme ka filluar të zgjerohet më tepër edhe tek kredimarrësit individë. Një fenomen i tillë paraqet edhe ndikimin e krizës në ekonomitë familjare.

Ekspertët kanë radhitur një serë zhvillimesh në ekonomitë e vendeve të BE-së, të cilët ndikojnë drejtpërdrejtë në vendin tonë siç është ulja e remitancave, shtrenjtimi i karburanteve apo rritja e çmimeve të ushqimeve. Një ndër to ishte edhe kursi i këmbimit. Shtrenjtimi i euros kundrejt lekut, krahas rritjes së çmimeve të mallrave të importit po shihet me shqetësim edhe për shkak të rritjes së kostos së kredisë së atyre që të ardhurat i kanë në lekë, por huatë në euro.

Përkundër pritshmërisë, zhvlerësimi i lekut kundrejt euros, kryesisht gjatë gjysmës së dytë të vitit të shkuar nuk konsiderohet një ndër shkaqet kryesorë të rritjes së kredive me probleme në euro. Nga ana e saj, Banka e Shqipërisë konfirmon ndikimin e shtrenjtimit të euros në rritjen e kredive me probleme kryesisht në monedhën europiane, por nuk e përcakton atë si ndikues kryesor.

Bankat e mbyllën vitin 2010 me një nivel prej rreth 14 për qind të kredive me probleme. Ajo njohu një rritje të ndjeshme gjatë gjysmës së parë të këtij viti duke e mbyllur muajin qershor në nivelin e 17 për qind të totalit të portofolit të kredisë së sistemit bankar.